Vurenhout is afkomstig van de fijnspar. Door de eenvoudige bewerking en goede verkrijgbaarheid is Vuren een relatief goedkope houtsoort. Het heeft duurzaamheidsklasse 4 of 5 en gaat in onbewerkte vorm dus niet lang mee. Dankzij bewerkingsmogelijkheden als thermische modificatie of gepatenteerde flexibele epoxyverbindingen krijgt het echter duurzaamheidsklasse 1 of 2 toegekend. Hierdoor doet het niet onder voor hardhouten soorten en is dus zeer geschikt voor binnen- en buitenkozijnen.
Vooroordelen Vurenhout
Er heersen hardnekkige vooroordelen over Vurenhout. Onbewerkt Vurenhout is niet geschikt voor kozijnen, het heeft dan een korte levensduur en er is een kans dat houtrot toeslaat. Echter, dankzij verschillende bewerkingsmogelijkheden als thermische modificatie of gepatenteerde flexibele epoxyverbindingen valt deze kozijnsoort onder duurzaamheidsklasse 1 of 2. De eigenschappen na de verwerking zijn minimaal gelijk aan de eigenschappen van tropisch hardhout.
Wat is Vurenhout?
Met Vurenhout bedoelen we naaldhout. Het is een zeer populaire houtsoort doordat deze soort eenvoudig te bewerken is, goed verkrijgbaar en mede daardoor een relatief goedkope houtsoort is. In Nederland is het in het algemeen de meest gebruikte houtsoort. Vurenhout wordt vooral uit Zweden en Finland gehaald. Vuren is witgeel tot bleekbruin van kleur en kan zowel binnen als buiten toegepast worden. Het komt van de fijnspar. Je herkent Vurenhout vaak ook aan de witte kleur met zachte grove vlamtekeningen. Na langdurige blootstelling aan licht wordt Vurenhout geelbruin, daarom wordt deze houtsoort snel afgewerkt.
Hout van deze spar valt in onbewerkte vorm in duurzaamheidsklasse 4 of 5. Vurenhout heeft in onbewerkte vorm namelijk een korte levensduur en rot sneller dan bijvoorbeeld hardhoutsoorten, omdat het minder goed tegen ingedrongen vocht kan. Hierdoor heeft het een relatief slechte naam, die eigenlijk niet gegrond is. Vuren is namelijk een houtsoort die relatief eenvoudig te verven, beitsen, af te lakken of te impregneren is. Dit vergroot de duurzaamheid enorm. Zelfs bij toepassing onder water blijft het dan lang goed.
Voordelen Vuren kozijnen
Vuren is eenvoudig te bewerken
Vuren is een relatief goedkope houtsoort
Vurenhout is beschikbaar met FSC®-certificering, u bent dan verzekerd van hout afkomstig uit verantwoord beheerd bos
Vurenhout is in de geoptimaliseerde vorm geschikt voor alle soorten kozijnen, zowel binnen als buiten
Doordat fijnsparren snel gekweekt worden, is de keuze voor Vurenhout milieuvriendelijker dan de keuze voor tropisch hardhout
Vurenhout heeft in de aflak een hoge(re) glansgraad
Vurenhouten kozijnen gaan zeer lang mee.
Houten kozijnen hebben een authentieke uitstraling, zijn eenvoudig te schilderen en isoleren goed.
Nadelen Vuren kozijnen
Om Vurenhout toe te passen voor buitenkozijnen moet het hout duurzaam bewerkt zijn
Grenenhout is afkomstig van naaldbomen en qua uiterlijk herkenbaar aan de kenmerkende geelachtige ‘vlammenstructuur’. Grenen is een verzamelnaam voor diverse naaldhoutsoorten, bijvoorbeeld de boomsoort Pinus. Waar gesproken wordt over bijvoorbeeld Redwood, Pijnboom of Grove Den, betreft het Grenen houtsoorten. Grenenhout heeft een duurzaamheidsklasse van 3 of 4. Dat betekent ‘gemiddeld duurzaam tot beperkt duurzaam’.
Wat is grenenhout?
Grenenhout is dus afkomstig uit naaldbossen. Naaldhout noemt men ook weleens zachthout, omdat het behoorlijk zachter is dan bijvoorbeeld loofhout. Het groeiklimaat en de boomsoort zijn bepalend voor de hardheid van het hout. Grenen wordt na Vurenhout het meest gebruikt in Nederland.
Wat is grenenhout?
Grenenhout is te herkennen aan de lichte kleur. Het betreft een gemakkelijk te bewerken houtsoort. Grenenhout is veelal afkomstig uit Europa en Noord-Azië. Het advies is Grenen kozijnen te voorzien van een voorlaklaag en aflaklaag. Dit komt omdat Grenenhouten kozijnen ‘vet’ zijn, zoals ze dat in de houtwereld zeggen. Er moet dus eerst gezorgd worden voor een goede hechting. Omdat Grenenhout gevoelig is voor temperatuurverschillen, kan het beste een elastische verf toegepast worden om schadelijke gevolgen van de werking van het Grenenhout te voorkomen.
Voordelen Grenen kozijnen
Grenen kozijnen zijn:
Voordelig in aanschaf
Een prima toepassing voor binnendeurkozijnen
Goed bewerkbaar
Nadelen grenen kozijnen
Het Grenen van nu is van mindere kwaliteit dan vroeger. Dat behoeft eerst wat achtergrondinformatie. Grenen groeide vroeger langzaam en in dichte bossen. De jaarringen in het hout waren daardoor heel compact en vast van structuur. De productiebossen van vandaag de dag hebben veel meer een open structuur, waardoor de bomen sneller groeien, met grove jaarringen als gevolg. Het Grenenhout dat nu verkrijgbaar is, is dus een zogenaamde ‘snelgroeier’. Doordat de nadruk nu op snelheid ligt, heeft dit dus invloed op het rijpingsproces van het hout.
Ook worden de bomen na de kap niet meer ‘gewaterd’, wat vroeger wel gebeurde. Wateren van hout betekent vers gekapte, niet gezaagde boomstammen lange tijd (soms tot 3 jaar) in het water leggen. Het doel hiervan is de verwerkbaarheid en de duurzaamheid van het hout verbeteren en het ‘werken’ (krimpen en zwellen) van hout na droging te verminderen.
Het tegenwoordig gekapte Grenen is daarom niet meer te vergelijken met het vroegere duurzame grenen. Het kortere rijpingsproces en het niet wateren van het Grenenhout heeft dus een minder compacte structuur en lichter gewicht tot gevolg.
Onbehandeld grenen is daardoor minder geschikt voor de toepassing als houten buitenkozijn. Voor toepassing binnenshuis -denk aan deurkozijnen-, is het wel geschikt. Grote voordeel bij toepassing in het interieur is dat Grenenhout eenvoudig te bewerken is, denk aan schroeven of zagen bijvoorbeeld. Daarnaast kunnen bijna alle verfsoorten gebruik worden om Grenen (over) te schilderen. Denk aan lak en verf op basis van water en terpentine. Dit laatste geeft een langere bescherming.
Het huidig verkrijgbare Grenen is alleen buiten toepasbaar nadat het hout bewerkt wordt.
Grenen kozijnen moeten geschilderd worden om de levensduur te verlengen. Het advies is om naast de jaarlijkse controle Grenen kozijnen eens in de vijf tot 10 jaar over te schilderen.
Houdt u bij Grenenhouten kozijnen dus rekening met het volgende:
Grenenhout is minder geschikt voor toepassing buiten, zeer geschikt voor toepassing binnen
Grenenhouten kozijnen vergen meer onderhoud dan bijvoorbeeld hardhouten kozijnen
Houd rekening met een kortere levensduur van Grenenhouten kozijnen
Met hardhout wordt het hout van loofbomen bedoeld. Ook wel loofhout genoemd. Dit is afgeleid van de Engelse term voor loofhout, ‘hardwood’. Dat verwarrend kan zijn, omdat het niet altijd te maken heeft met de hardheid van het hout zelf. Omdat loofbomen langzamer groeien, is het hout vaak harder, maar toch is het hout van bepaalde loofbomen soms zachter dan naaldhout (zachthout).
In de praktijk worden met de term ‘hardhout’ de duurzamere houtsoorten bedoeld die van nature hard zijn, vaak tropisch hardhout of hout afkomstig van loofbomen als de Esdoorn, Eik en Beuk. Loofbomen groeien vrij langzaam waardoor een compacte houtsoort met een hoge dichtheid ontstaat.
Hardhout als deurkozijn of raamkozijn
Er zijn diverse soorten hardhout die geschikt zijn voor houten deurkozijnen en raamkozijnen.
Zo is Afzelia één van de hardste en meest stabiele houtsoorten en zeer goed bestand tegen vocht, met duurzaamheidsklasse 1. Het is één van de duurste houtsoorten.
Merbau is één van de meest gebruikte houtsoorten voor kozijnen. Het draagt duurzaamheidsklasse 2 omdat het hout kan gaan ‘bloeden’ als het nat wordt of wateroplosbare verf toegepast wordt. Merbau moet daarom ‘ontvet’ worden.
Mahonie,met de herkenbare roodbruine kleur, wordt ook toegepast voor hardhouten kozijnen, met duurzaamheidsklasse variërend tussen 2 en 3.
Ook wordt vaak Meranti als hardhoutsoort toegepast voor houten kozijnen. Het is verkrijgbaar in duurzaamheidsklasse 2 t/m 4. Meranti moet geschilderd worden om een lange levensduur te garanderen.
Ook Eiken, metduurzaamheidsklasse 2, is een populaire hardhoutsoort voor de toepassing van houten kozijnen. Dat komt omdat dit een sterke houtsoort is, met een luxe uitstraling, die makkelijk te bewerken is.
Voor toepassing van kozijnen buiten adviseren we hardhouten kozijnen. Dit komt doordat hardhout duurzaam, sterk en compact is en daardoor bestand tegen extreme weersomstandigheden.Houdt bij de aanschafprijs van hardhouten kozijnen (loofhout) rekening met een meerprijs van € 10,- tot € 50,- per kozijn, ten opzichte van zachthouten kozijnen (naaldhout).
Is een hardhouten kozijn ook duurzaam?
Hardhout is ‘hernieuwbaar’. Dat wil zeggen dat bomen na 20 tot 120 jaar geoogst worden, terwijl grondstoffen als aardolie en erts eeuwen nodig hebben om tot ontwikkeling te komen. Als bossen waaruit het hardhout wordt geoogst op een duurzame manier worden beheerd, kunnen deze bossen voorzien in een onuitputtelijke grondstofbron. Of het hardhout van uw kozijnen afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen, kunt u zien aan de wel of niet aanwezige FSC® of PEFC® certificering.
Hardhout binnen en buiten
Binnenshuis is voor veel toepassingen geen hardhout nodig. Denk aan deuren, deurposten, de binnenkant van kozijnen of een houten plafond. Het zachthout (naaldhout) kan echter minder goed tegen vocht. Op sommige plekken zijn daarom hardere houtsoorten beter, denk aan vloeren en drempels.
Voor buitenkozijnen is vochtbestendig hout beter. Het meest vochtbestendig is tropisch hardhout. Er zijn ook Europese hardhoutsoorten als Eiken en Kastanje die goed bestand zijn tegen vocht. Let bij de aanschaf van hardhout altijd op het FSC® of PEFC® keurmerk, dat garandeert verantwoord bosbeheer en houtwinning.
Houten kozijnen en CO₂-uitstoot
Bomen halen CO₂ uit de lucht. Daarnaast heeft hout zeer weinig energie nodig voor de winning en productie en daarnaast een lagere CO₂-uitstoot, in vergelijking met fossiele materialen als beton, aluminium, staal en kunststof. Ook tijdens het gebruik heeft hout als natuurproduct geen schadelijke uitstoot. Geen enkel ander materiaal is zo goed te recyclen als hout. Voor het recycleproces is niet veel energie nodig.
Als hout niet wordt gerecycled, kan er groene energie van worden geproduceerd. Omdat de CO₂ die daarbij vrijkomt, niet meer is dan de bij de groei opgeslagen hoeveelheid CO₂ is het gebruik van hout voor energie volledig CO₂-neutraal. Ook is hout volledig biologisch afbreekbaar, zodat volgende generaties niet met een berg afval achterblijven.
Duurzaam geproduceerd hardhout
Duurzaam geproduceerd hardhout wil zeggen dat het hardhout afkomstig is uit bossen die duurzaam worden beheerd. Dit bestaat uit drie aspecten:
Het betekent dat de ecologische functie van het bos als leefomgeving van planten- en diersoorten behouden blijft;
Daarnaast heeft duurzaamheid ook een sociale kant. Rechten van betrokken arbeiders of van de inheemse bevolking in de bossen worden gerespecteerd;
Tenslotte heeft duurzaam geproduceerd hout economisch een meerwaarde. Duurzaam bosbeheer is namelijk belangrijk, omdat daarmee een onuitputtelijke, hernieuwbare grondstofbron wordt gecreëerd, biodiversiteit in stand wordt gehouden en klimaatverandering tegen wordt gegaan.
Leden van de NBVT streven ernaar hardhout te importeren en verwerken dat aantoonbaar afkomstig is uit bossen die op verantwoorde wijze zijn beheerd. U kunt bij hen dus altijd vragen naar duurzame houten kozijnen.
FSC® of PEFC® en hardhout
Binnenshuis is naaldhout als Vuren of Grenen geschikt. Voor buiten is hardhout als Lariks, Douglas, Robinia, Eiken of Kastanje meer geschikt. Hardhout uit Europa is voor het milieu een betere keuze dan tropisch hardhout. Tijdens de aanschaf van nieuw hardhout is aan het FSC® of PEFC® keurmerk te herkennen of het hout garandeert uit duurzaam beheerde bossen komt.
Duurzaamheidsklasse hardhout
Hardheid en duurzaamheid zijn twee verschillende begrippen. De duurzaamheid geeft aan in welke mate het hardhout bestand is tegen ongunstige omstandigheden. In de houtwereld passen we duurzaamheidsklassen toe per houtsoort. We geven met de cijfers 1 tot en met 5 aan in welke duurzaamheidsklasse de houtsoort valt:
Duurzaamheidsklasse 1: het hout is nog steeds in goede staat nadat het 25 jaar in contact heeft gestaan met de grond.
Duurzaamheidsklasse 2: het hout is nog steeds in goede staat nadat het 15 tot 25 jaar in contact heeft gestaan met de grond.
Duurzaamheidsklasse 3: het hout is nog steeds in goede staat nadat het 10 tot 15 jaar in contact heeft gestaan met de grond.
Duurzaamheidsklasse 4: het hout is nog steeds in goede staat nadat het 5 tot 10 jaar in contact heeft gestaan met de grond.
Duurzaamheidsklasse 5: het hout is in goede staat als het minder dan 5 jaar in contact heeft gestaan met de grond.
De levensduur van hardhouten kozijnen is ook afhankelijk van onderhoud. Start met een goede constructie en pleeg regelmatig onderhoud. Onthoud dat vocht de vijand van hout is.
Vooroordelen hardhouten kozijnen
Er leven hardnekkige vooroordelen over het gebruik van hardhout rondom milieu en ontbossing. Echter bij gebruik van duurzaam hardhout is hiervan geen sprake, sterker nog het tegenovergestelde is waar: met duurzaam hardhout gaan we ontbossing tegen. Hout van duurzaam bosbeheer is nodig om het (tropisch) bos te redden en weer te laten groeien. Als bos economische waarde krijgt, voorkomen we dat bos omgezet wordt in bijvoorbeeld landbouw, soja- of palmolieplantages.
Voordelen hardhouten kozijnen
Hardhout is een natuurproduct dat bij verantwoord beheer een onuitputtelijke bron is;
De warme uitstraling van hardhouten kozijnen geeft geen enkel ander materiaal;
Hout kunt u schilderen waardoor variatie met kleur mogelijk is;
Ook boren in hout of reparaties aan houten kozijnen zijn goed mogelijk;/li>
Hardhouten kozijnen isoleren goed.
Nadelen hardhout als kozijnhout
Hardhouten kozijnen hebben een hogere aanschafprijs
Hardhout is moeilijker te bewerken dan zachthout
Als je niet om een FSC® of PEFC® keurmerk vraagt, kunnen tropische regenwouden lijden onder de aanschaf van uw houten kozijnen.
De levenscyclusanalyse (LCA) wordt beschouwd als de beste methode om inzicht te krijgen in de milieueffecten van een product of dienst. De techniek wordt wereldwijd veelvuldig gebruikt voor bedrijven en overheidsinstellingen in de meest uiteenlopende sectoren, zo ook in de houtsector. Richard Groothuis (coördinator van het LCA-traject) sprak Pepijn Duijvestein en Helmer Weterings over hoe dit soort tools kunnen worden ingezet en of de berekeningen wel kloppen.
Continu leren is continu verbeteren. Daarom delen wij bij HOUT100% continu handige kennis via onze social media kanalen en op onze site. Zo hebben wij het afgelopen jaar veel experts geïnterviewd. Benieuwd wie wij allemaal hebben gesproken? Hieronder kun je een overzicht vinden van de experts. Zeker de moeite waard om even terug te lezen!
Ralph Nederlof (Westerveld & Nederlof)
Het in Breedenbroek gelegen productiebedrijf Westerveld & Nederlof produceert duurzame houtskeletbouwwanden met HOUT100%-zekerheid. Wij namen een kijkje en spraken Ralph Nederlof over de aankomende Wet kwaliteitsborging, de populariteit van houtskeletbouw en de slimme robots die hij in zijn fabriek gebruikt. Lees interview >>
Ruud Verweij (Verweij Houttechniek)
Verweij Houttechniek is opgericht in 1884. Wat begon als een klein timmerbedrijf in Nieuwerbrug aan de Rijn, is uitgegroeid tot vooruitstrevend familiebedrijf met 110 mensen in vaste dienst. Verweij Houttechniek richt zich op de renovatie van houten gevelelementen voor woningcorporaties. Zo werkten ze onlangs aan de renovatie van 499 woningen in de Spoorbuurt in Nijmegen, 126 woningen aan de Laakkade in Den Haag en 54 woningen in Nieuw-Beijerland. Lees interview >>
Niels Lutke Schipholt (SHR)
Er zijn veel hardnekkige vooroordelen over het onderhouden van houten kozijnen. ‘Steeds weer die schilder laten komen kost toch ontzettend veel geld?’ Maar hoe zit het nou echt? Wij spraken Niels Lutke Schipholt, project manager coatings bij SHR, over het onderhouden van houten kozijnen. Lutke Schipholt is een ware verfexpert en weet alles van de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van coatings. Lees interview >>
Ton Jans (KOMO)
De overheid wil de rechtspositie van de bouwconsument versterken door de aansprakelijkheid van de bouwer, plus toeleveranciers, aan te scherpen en privaat risico gestuurd toezicht en controle op de bouw te introduceren. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen gaat hiervoor zorgen. KOMO-directeur Ton Jans verwacht dat deze veranderingen voor een effectief betere kwaliteit gaan zorgen. Ook verwacht hij dat het veranderingen voor de bouwkolom met zich mee gaat brengen. Lees interview >>
Martin Huiskes (LKSVDD architecten)
Circulariteit en duurzaamheid zijn voor architect Martin Huiskes van LKSVDD architecten geen loze begrippen. Hoe dat er in de praktijk uit kan zien, bewijst woningcorporatie De Woonplaats met een project van zeven circulaire sociale huurwoningen in Enschede met een hoofdrol voor hergebruikte gevelbekleding en houten kozijnen. Huiskes zet zich in voor verlenging van de levensduur van bouwmaterialen. “Als ik de keuze heb, ga ik voor hout. Ik raad iedere architect aan om eens met een sloper over hergebruik te praten.” Lees interview >>
Herco Brand (RPS)
Duurzaamheid in de bouw speelt een steeds belangrijkere rol. Deze trend is niet alleen te zien bij de realisatie van nieuwe projecten, maar ook bij de sloop van oude projecten. Wij spraken Herco Brand, projectmanager en adviseur bij RPS, over circulair slopen. Lees interview >>
Eline Nijkamp (RGS)
Hoewel RGS in de volksmond een sloopbedrijf is, zien ze zichzelf meer als duurzame hervormers. Het bedrijf, opgericht in 1959 door Hermannus Nijkamp, is van mening dat alles een tweede leven zou moeten hebben. Wij spraken Eline Nijkamp over deze visie en hoe dit te realiseren valt. Lees interview >>
Jan Wessels (makelaar bouwstoffen)
De overheid wil dat de Nederlandse economie in 2050 circulair is. Als onderdeel van die ambitie moeten ook gebouwen duurzamer en circulair zijn. Wij zijn benieuwd hoe de bouwsector deze doelen kan behalen en welke rol duurzaam hout kan spelen bij deze transitie. Om hier een beter beeld van te krijgen hebben wij een duo-interview gedaan met experts Jan Wessels (makelaar grondstoffen) en Maurice Beijk (specialist duurzaam bouwen / MVO). Vandaag is het woord aan Jan Wessels. Lees interview >>
Maurice Beijk (specialist duurzaam bouwen / MVO)
De overheid wil dat de Nederlandse economie in 2050 circulair is. Als onderdeel van die ambitie moeten ook gebouwen duurzamer en circulair zijn. Wij zijn benieuwd hoe de bouwsector deze doelen kan behalen en welke rol duurzaam hout kan spelen bij deze transitie. Om hier een beter beeld van te krijgen hebben wij een duo-interview gedaan met experts Jan Wessels (makelaar bouwstoffen) en Maurice Beijk (specialist duurzaam bouwen / MVO). Vandaag is het woord aan Maurice Beijk. Lees interview >>
Marcel Kamphuis (Omgekeerd Bouwen)
Zo hoog mogelijk op de circulaire ladder klimmen, dat is het doel van Omgekeerd Bouwen, een concept van Kamphuis Sloopwerken. In plaats van een gebouw klakkeloos te demonteren, kijkt het bedrijf tijdens een uitgebreide inventarisatie welke materialen hergebruikt kunnen worden. Met de inventarisatie kan een werkbare planning worden gecreëerd en actief worden gestuurd in het doorvoeren en verkopen van materiaal. Omgekeerd Bouwen beschikt zelfs over een fysieke en online marktplaats, om zo het vrijgekomen materiaal op een laagdrempelige manier een tweede leven te kunnen bieden. Wij spraken Marcel Kamphuis over dit concept en zijn visie op circulair slopen. Lees interview >>
Tim Vermeend (Urban Climate Architects)
Tim Vermeend is creatief directeur van Urban Climate Architects. Met het architectenbureau werkt hij in teamverband aan het verbeteren van binnenstedelijke locaties. Het bedrijf is voornamelijk gericht op opgaven waar een gezonde leefomgeving, milieuvriendelijke oplossingen, biodiversiteit, biobased bouwen en sociale interactie centraal staan. Hierbij wordt steeds vaker gekozen voor duurzaam hout. Wij spraken Vermeend over deze ontwikkeling. Lees interview >>
Pepijn Duijvestein (New Economy) en Helmer Weterings (Centrum Hout)
De levenscyclusanalyse (LCA) wordt beschouwd als de beste methode om inzicht te krijgen in de milieueffecten van een product of dienst. De techniek wordt wereldwijd veelvuldig gebruikt voor bedrijven en overheidsinstellingen in de meest uiteenlopende sectoren, zo ook in de houtsector. Richard Groothuis (coördinator van het LCA-traject) sprak Pepijn Duijvestein en Helmer Weterings over hoe dit soort tools kunnen worden ingezet en of de berekeningen wel kloppen. Lees interview >>
Tim Vermeend is creatief directeur van Urban Climate Architects. Met het architectenbureau werkt hij in teamverband aan het verbeteren van binnenstedelijke locaties. Het bedrijf is voornamelijk gericht op opgaven waar een gezonde leefomgeving, milieuvriendelijke oplossingen, biodiversiteit, biobased bouwen en sociale interactie centraal staan. Hierbij wordt steeds vaker gekozen voor duurzaam hout. Wij spraken Vermeend over deze ontwikkeling.
Liever het interview lezen?
Biobased Urban Climate Architects is in 2009 opgericht in Den Haag door Tim Vermeend. “Toen ik startte met Urban Climate Architects hadden wij als missie om de stad te verdichten om te zorgen dat mensen zo min mogelijk vervoersbeweging hebben en we zo licht mogelijk kunnen bouwen. Wat we toen zagen is dat, dat best ingewikkeld was, maar dat het heel goed kon met lichte materialen als hout. Ook was het toentertijd nog crisis.”
Dertien jaar geleden was het bedrijf al wel bezig met biobased, maar was het nog niet echt een issue. “De vraag was toen vooral: waar kun je bouwen en op welke manier? Gaandeweg werden we steeds groter en gingen we ook grotere bouwwerken doen. Hierbij kwamen we steeds vaker in contact met vervuilende materialen. En dat stond ons eigenlijk tegen.”
Het bureau ging nadenken hoe ze ervoor konden zorgen dat grote bouwprojecten gezond kunnen zijn voor zowel de mens als de natuur. “Dan moet je toch richting biobased gaan. Dus toen hebben we een zijtak ontwikkeld die zich daar in heeft gespecialiseerd en die is steeds groter geworden.”
Hout Inmiddels voert Urban Climate Architects bijna 80% van hun opdrachten zoveel mogelijk biobased uit, waarbij de focus ligt op duurzaam hout. “Een gebouw zal nooit helemaal van hout zijn, maar we krijgen het wel voor elkaar om onder andere de constructie te vervangen door CLT of GLT. Tot een bepaalde hoogte kunnen we het helemaal van hout doen. Laten we zeggen tot en met 30 a 40 meter. Richting de 70 is het nog best gebruikelijk om een betonnen poort te gebruiken.”
Al bij het maken van een biobased gebouw wordt rekening gehouden met de complete levenscyclus van een gebouw, zodat het weer los maakbaar is. “Maar je blijft wel altijd met onderdelen zitten die ingewikkeld zijn. Want aan ene kant wil je iets los maakbaar maken, maar aan de andere kant moet je wel voldoen aan brand- en geluidseisen. En die drie onderdelen kruisen elkaar nog weleens. Maar wat je wel ziet op het moment dat je biobased bouwt, is dat het makkelijk is om elementen uit elkaar uit te halen.”
Houtskeletbouw Ondanks dat Vermeend meestal het voorstel doet om hout te gebruiken, is het nog niet zo dat elke opdrachtgever daar direct mee instemt. “Het is altijd een spel. Alles wat wij doen moeten we overleggen met opdrachtgevers en die moeten er ook een intrinsieke motivatie voor hebben om iets verder te gaan dan anderen.”
“Natuurlijk stellen wij hout voor op veel plekken. Maar we hebben ook weleens dat we zeggen: we willen houten kozijnen met bijvoorbeeld aluminium afdekkers. Dan is het voor 90% een houten kozijn. Alleen omdat je op hoogte qua onderhoud wat moeilijker wegkomt. Op sommige locaties kiezen we er dan toch voor om de laatste strip van aluminium te doen.”
“Onderschat ook niet dat de markt een standaard heeft. Wij zijn een architectenbureau. We hebben een doel en een missie. Maar we bouwen niet zelf. En dat betekent hoe hoger je gaat, hoe meer eisen er worden gesteld. Aannemers willen bepaalde garanties afleveren. Die gesprekken moeten wij aangaan. Heel vaak moeten wij tegen de gevestigde orde in roeien om dat soort dingen voor elkaar te krijgen. Dan wordt heel snel gegrepen naar kunststof of aluminium.”
MPG Bij elke aanvraag voor een omgevingsvergunning is de MilieuPrestatie Gebouwen (MPG) verplicht. De MPG geeft aan wat de milieubelasting is van de materialen die in een gebouw worden toegepast. “Hout doet het niet beter, maar ook niet slechter. Dus er is geen reden om het niet te gebruiken. De MPG gaat uit van de hoeveelheid materiaal en de hoeveelheid hout die je nodig hebt ten opzichte van de hoeveelheid materiaal. En de hoeveelheid hout die je nodig hebt ten opzichte van de hoeveelheid aluminium of kunststof is meer in kuub. Daardoor komt aluminium soms zelfs heel goed uit een MPG, terwijl je moet afvragen in de totale cyclus of dat wel zo handig is. Dat is waarom wij ervoor kiezen om hout te gebruiken.”
Urban Climate Architects gebruikt enkel hout dat gecertificeerd is. “Maar wat ingewikkeld is, is dat verschillende regio’s een verschillende certificering vragen. Wij houden van FSC-hout. Andere landen, zoals bijvoorbeeld Duitsland, houden weer van andere keurmerken. Als wij bijvoorbeeld bouwen in de regio Amsterdam, dan eisen ze dat het FSC-gekeurd is. Als wij hout uit Duitsland halen is dat heel vaak niet zo. Dus het hout komt uit de regio, maar is niet FSC-gekeurd. Het is voor ons heel ingewikkeld om deze verschillende keurmerken uit elkaar te halen en dan ook nog eens goed toe te passen. Dus wij hebben hier op het bureau eigenlijk gezegd: er moet een certificaat op zitten dat goed is. En dan per regio, per klant kunnen we kijken wat dan het meest geijkt is om niet in een discussie terecht te komen.”
Grondstoffen Tim Vermeend merkt dat het vooroordeel van ontbossing bij de keuze voor hout nog steeds erg speelt. “Ontbossing is heel erg slecht voor het milieu. Dus wij moeten daar veel rekening mee houden, maar dat gezegd te hebben: op het moment dat wij nog steeds grondstoffen uit de aarde gebruiken die niet recyclebaar zijn of niet teruggroeien is dat nóg slechter. En de discussie is helemaal niet om te zeggen dat de CO2-uitstoot van a of b in het totaal slechter of beter is. In hout wordt CO2 opgeslagen en het groeit terug. Het is een totaal ander type product en die afweging moet ook anders worden gemaakt. We bouwen met opgeslagen CO2, in plaats van met vooruitgeschoven opgehaalde CO2. En dat is niet dezelfde CO2. Dat lijkt in een berekening, maar dat is niet zo. Die ene kan ik nooit terug stoppen. Ik kan er nooit meer wat mee doen. En die andere? Over de teruggroei van hout kunnen we gezamenlijk afspraken maken. Dat kan ik niet doen bij ijzer of aluminium. Onmogelijk!”
Gelukkig zien steeds meer partijen dit in. “We zien nu coöperaties die aangeven dat ze een bepaald percentage per se met hout willen bouwen. We zien ook dat bepaalde ontwikkelaars hebben aangegeven dat ze toch enorme stappen willen maken om richting Paris Proof te gaan. Dus ik denk dat het is begonnen. 80% van onze opdrachten is ook biobased. Dat bekent dat er echt wel klanten te vinden zijn. En wat je ook ziet is dat door die voorbeeldfunctie anderen gaan volgen. Als een pensioenfonds het al doet, waarom wij dan niet? En als het mogelijk is zowel commercieel als goed voor het milieu te bouwen, waarom kunnen wij dat dan niet?”
“Er komen ook bouwers bij ons langs en die vragen: voor welke prijs per meter bouwen jullie dan? Als we het dan uitleggen, dan zien we dat er eigenlijk helemaal niet zoveel verschil in zit. Het vergt alleen een andere manier van aanpak en even van je pad afgaan. Ik ben er zelf eigenlijk wel van overtuigd dat hout een hoogwaardiger product is. Dat is één. En ten tweede: commercieel gezien hoeft het helemaal niet slechter uit te pakken dan dat je verwacht. Ik zie dus niet zoveel redenen om te bouwen met materalen de slecht zijn voor het milieu. En dat betekent niet dat wij het nooit doen. Soms moeten wij ook bepaalde onderdelen bouwen om daarna zo’n klant zover te krijgen dat ie een gedeelde doet.”
Appels met peren vergelijken Vermeend is van mening dat de berekeningen momenteel appels met peren vergelijken is. “Er is nu geen equal level playing field. Je gaat nu gelijkenissen zoeken tussen appels en peren, maar die zijn er eigenlijk niet. Op het moment dat je CO2 zou afprijzen zoals het nu gebeurt, ontstaat er een totaal ander speelveld. En op het moment dat ik met adviseurs praat, dan kijk ik naar rekenmethodieken en cijfers etc. Dan is de onderbouwing van heel veel onderdelen wetenschappelijk gezien, relatief slecht. Dat maakt het ingewikkeld. We hebben die documenten nodig. Dus de vraag is: wie maakt die documenten? Wij doen het heel vaak zelf. Wij vragen zelfs aan adviseurs om bepaalde brand- en geluidstesten te doen.”
“Er wordt nu op dit moment heel vaak gewoon verkeerd gemeten. Er wordt niet gekeken naar het totaal. En als er al naar het totaal gekeken wordt, dan moet voor alles een apart stempeltje komen.”
Hetzelfde geldt voor de certificaten, zo vindt Vermeend. “Het ene certificaat staat voor dit en het andere certificaat voor dat. Ze weten het eigenlijk zelf ook niet. Het is echt ingewikkeld. Bij het ene certificaat wordt één boom teruggeplant, bij de ander drie. Hier worden discussies over gevoerd, terwijl dit helemaal niet de discussie hoort te zijn. De discussie hoort te zijn: we hebben een natuurlijk materiaal, wat goed wordt teruggeplant onder een aantal voorwaarden. Dat is per definitie beter dan wanneer ik iets uit de grond haal en het opmaak. Punt.”
